ပိုၼ်းၵႅပ်ႈ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းတႃႇ သေႃးရေယ

ပိုၼ်းၵႅပ်ႈ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းတႃႇ သေႃးရေယ

ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းတႃႇ သေႃးရေႇယၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းတႃႇ ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် တူၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ပိူင်ပဵၼ်ၸၢတ်ႈပၢၼ် လုၵ်ႈသထေး ၸၢႆးသေႃးရေယၼႆႉ မီးလွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈ လၢၵ်ႇလၢႆးဝႆႉတႄႉတႄႉ။ မၼ်းၼႆႉ ၼႂ်းၼိုင်ႈၸၢတ်ႈၵူၺ်း လႆႈပဵၼ်ၽူႈၸၢႆး လႄႈ ၽူႈယိင်းတင်းသွင်ပၢၼ် ၼင်ႇၵၼ်ယဝ်ႉ။

#ပၢၼ်ပဵၼ်ၼၢင်းယိင်း

လုၵ်ႈသထေး ၸၢႆးသေႃးရေႇယ ၼႆႉ မီးၼၢင်းမေးဝႆႉၵေႃႉၼိုင်ႈ လႄႈ လုၵ်ႈၸၢႆးဢွၼ်ႇသွင်ၵေႃႉယဝ်ႉ။ မီးၼင်ႇဝၼ်းၼိုင်ႈ ၸၢႆးသေႃးရေႇယ ၸင်ႇၸူဝ်းႁွင်ႉဢဝ် လုမ်းလၢင်းမၼ်းသေ ပႃးၵၼ်ၵႂႃႇၸူးတႃႈၼမ်ႉ တႃႇၵႂႃႇလဵၼ်ႈၼမ်ႉဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈတိုၵ်ႉၵႂႃႇၸွမ်းတၢင်းၼၼ်ႉ ၸၢႆးသေႃးရေႇယ လႆႈၵႂႃႇႁၼ်မႅၼ်ႈ ၸဝ်ႈမႁႃႇၵၸ်ႉၸၢႆး ဢၼ်တိုၵ်ႉၼုင်ႈႁူမ်ႇသၢင်ႇၵၢၼ်းသေ တေၵႂႃႇတုင်းသွမ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈမႁႃႇၵၸ်ႉၸၢႆးၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈဢၼ်မီးႁၢင်ႈၽၢင် သီၽိဝ်ၼိူဝ်ႉ လႅပ်ႈလဝ်း ႁၢင်ႈလီၼႃႇၼႃႇၸဝ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။

 

မိူဝ်ႈယၢမ်းၼၼ် ၸၢႆးသေႃးရေႇယ ၸင်ႇလၵ်ႉလွမ်ဝူၼ်ႉ တီႈၼႂ်းၸႂ်မၼ်းဝႃႈ "သင်ၸဝ်ႈပႃးၼႆႉ မႃးပဵၼ်မေးၵဝ်ၼႆ တေလီတၢၼ်ႇႁိုဝ်ၼေႃး။ သင်မေးၵဝ် လႅပ်ႈလဝ်းႁၢင်ႈလီ မိူၼ်ၸဝ်ႈပႃးၼႆႉၼႆ တေလီတၢၼ်ႇႁိုဝ်ၼေႃး" ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ 

ယွၼ်ႉၵွပ်ႈမၼ်းၸၢႆး လၵ်ႉလွမ်ဝူၼ်ႉၽိတ်းၼႂ်းၸႂ် တီႈၼိူဝ်ႈၸဝ်ႈထွတ်ႈမျၢတ်ႈၼင်ႇၼၼ်လႄႈ ႁၢင်ႈၽၢင်လႄႈဢင်ႇၵႃႇမၼ်းၸၢႆးၵေႃႈ ဢဝ်ယဵၼ်းပဵၼ်ႁၢင်ႈၽၢင် ဢင်ႇၵႃႇ ၽူႈယိင်းၵႂႃႇတီႈၼၼ်ႈ ၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇႁူႉတူဝ်ဝႃႈ မၼ်းယဵၼ်းပဵၼ်ၽူႈယိင်းၵႂႃႇယဝ်ႉၼႆၵေႃႈ မၼ်းယိၼ်းလီဢၢႆၼႃႇသေ ၸင်ႇႁိပ်ႈၼႅတ်ႈ လႅၼ်ႈပၢႆႈပႅတ်ႈ လုမ်းလၢင်းမၼ်းၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။

 

မိူဝ်ႈႁူႉဝႃႈ ဢမ်ႇႁၼ်ၸၢႆးသေႃးရေႇယယဝ်ႉၼႆၵေႃႈ လုမ်းလၢင်းမၼ်း ႁူမ်ႈၵၼ်သွၵ်ႈႁႃမၼ်းၸၢႆး၊ သွၵ်ႈႁႃတၢၼ်ႇႁိုဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇႁၼ်မၼ်းလႆႈယဝ်ႉ။ ပေႃႈမႄႈမၼ်းၸၢႆးၵေႃႈ ထၢင်ႇဝႃႈမၼ်းတၢႆယဝ်ႉၼႆလႄႈ ၸင်ႇႁႅၼ်းသွမ်းလူႇတၢၼ်းပၼ်ယဝ်ႉ။

#ပၢၼ်ပဵၼ်ၼၢင်းမေး_လုၵ်ႈၸၢႆးသထေး_မိူင်းတၵ်ႉၵသူဝ်ႇ

ၸၢႆးသေႃးရေႇယ ဢၼ်ယဵၼ်းပဵၼ်ၽူႈယိင်းသေ လႅၼ်ႈပၢႆႈဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ၸင်ႇမႃးၺႃးလေႃႉဝူဝ်းၵူၼ်းၵႃႉ ဢၼ်တေၵႂႃႇမိူင်းတၵ်ႉၵသူဝ်ႇၼၼ်ႉလႄႈ မၼ်းၼၢင်း ၸင်ႇဢဝ်ငိုၼ်းၶမ်းပၼ်ၸဝ်ႈလေႃႉသေ ယွၼ်းၶိုၼ်ႈၶီႇလေႃႉၵႂႃႇၸွမ်းၵူၼ်းၵႃႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈလႆႈႁၼ် ၼၢင်းသေႃးရေႇယ မီးႁၢင်ႈၽၢင်လႅပ်ႈလဝ်း ႁၢင်ႈလီဝႆႉသေ ဢႃႇယုၵေႃႈတိုၵ်ႉၼုမ်ႇယူႇလႄႈ ၵူၼ်းၵႃႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇဢဝ်မိူဝ်းဢၢပ်ႈပၼ် လုၵ်ႈၸၢႆးသထေး ဢၼ်မီးၼႂ်းမိူင်းတၵ်ႉၵသူဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၼၢင်းသေႃးရေႇယ လႆႈၵိူတ်ႇလုၵ်ႈၸၢႆးႁူမ်ႈၵၼ်တင်း လုၵ်ႈၸၢႆးသထေး မိူင်းတၵ်ႉၵသူဝ်ႇၼၼ်ႉ သွင်ၵေႃႉယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပဵၼ်ၸၢႆးသေႃးရေႇယၼၼ်ႉ မီးဝႆႉလုၵ်ႈၸၢႆးသွင်ၵေႃႉ၊ ၽိူဝ်ႇမႃးပဵၼ် ၼၢင်းသေႃးရေႇယ ၼၼ်ႉသမ်ႉ မီးလုၵ်ႈၸၢႆးထႅင်ႈသွင်ၵေႃႉ၊ ႁူမ်ႈၵၼ်ပဵၼ်သီႇၵေႃႉယဝ်ႉ။

#ပၢၼ်ပဵၼ်ရႁၢၼ်း

မီးၼင်ႇဝၼ်းၼိုင်ႈ ၼၢင်းသေႃးရေႇယ ၸင်ႇမႃးလွမ်ငွၵ်ႈတူၺ်း တီႈႁူးလႅင်းသေ လႆႈႁၼ်မႅၼ်ႈ တႆးၵေႃႉမၼ်းၼၢင်းယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ မၼ်းၸင်ႇႁိပ်ႈၼႅတ်ႈ ႁိၵ်ႈႁွင်ႉဢဝ် ၶႃႈၸႂ်ႉမၼ်း ႁႂ်ႈႁိပ်ႈၼႅတ်ႈၵႂႃႇႁွင်ႉမႃး တႆးၵေႃႉမၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႆးၵေႃႉမၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးၽႂ်လႂ်တွင်းမၼ်းလႆႈသေၵေႃႉယဝ်ႉ။

ယၢမ်းၼၼ် မၼ်းၸင်ႇမႃးၶႆႈၼႄၶိုၼ်း လွင်ႈဢၼ်မၼ်း လႆႈဝူၼ်ႉၽိတ်းမႅၼ်ႈ တီႈၼိူဝ်ၸဝ်ႈထွတ်ႈမျၢတ်ႈ ၸဝ်ႈမႁႃႇၵၸ်ႉၸၢႆး ၼၼ်ႉတင်းမူတ်းသေ ယွၼ်းတၢင်းၶႆႈၸႂ်တမ်ႈတီႈတႆးၵေႃႉမၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈ တႆးၵေႃႉမၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇႁႂ်ႈမၼ်းၸၢႆး ႁိပ်ႈၼႅတ်ႈၵႂႃႇၵၼ်ႇတေႃး ယွၼ်းပူတ်း ယွၼ်းၶႂၢင်းၶိုၼ်း တၢင်းၽိတ်းမၼ်း တမ်ႈတီႈၸဝ်ႈမႁႃႇၵၸ်ႉၸၢႆးၼၼ်ႉ ၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈၼၢင်းသေႃးရေႇယ မႃးယွၼ်းပူတ်းယွၼ်းၶႂၢင်းၶိုၼ်း တၢင်းၽိတ်းမၼ်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈမႁႃႇၵၸ်ႉၸၢႆးၵေႃႈ ပွႆႇဝၢင်းၶႂၢင်းပၼ်မၼ်းသေ မၼ်းၸင်ႇလႆႈယဵၼ်းပဵၼ်ၶိုၼ်း ၸၢႆးသေႃးရေႇယ မိူၼ်ၵဝ်ႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ မၼ်းၸင်ႇယွၼ်းၶၢမ်ႇရႁၢၼ်း တမ်ႈတီႈၸဝ်ႈမႁႃႇၵၸ်ႉၸၢႆးၼၼ်ႉ ၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။

#ပၢၼ်ပဵၼ်ရႁၢၼ်းတႃႇ

ဝၢႆးသေ ၸၢႆးသေႃးရေႇယ ၶၢမ်ႇပဵၼ်ၸၢင်း တမ်ႈတီႈၸဝ်ႈမႁႃႇၵၸ်ႉၸၢႆးယဝ်ႉ ၸဝ်ႈမႁႃႇၵၸ်ႉၸၢႆး ၸင်ႇသွၼ်ပၼ်လၢႆးတိုဝ်းၵမ် ၵမ်ႇမထၢၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉသေ ႁွင်ႉဢဝ်ၸဝ်ႈသေႃးရေႇယ မိူဝ်းယူႇၸွမ်း တီႈမိူင်းသႃႇဝတ်ႉထိပုၼ်ႉယဝ်ႉ။ 

မိူဝ်ႈႁွတ်ႈမိူဝ်း တီႈမိူင်းသႃဝတ်ႉထိၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈၵုမ်ႇမိုင်ႉ လႆႈတွပ်ႇပၼ်ၶေႃႈထၢမ် ဢၼ်ပိူၼ်ႈမႃးထၢမ် ပိူင်ပဵၼ်မၼ်းယူႇတိၵ်းတိၵ်းလႄႈ ၸဝ်ႈသေႃးရေႇယ ၸင်ႇယိၼ်းဢၢႆသေ ၶၢမ်ႇတိုဝ်းၵမ် ယူႇႁင်းၵူၺ်းၸဝ်ႈလဵဝ်ယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉဢမ်ႇႁိုင်ၵေႃႈ လႆႈထိုင်ပဵၼ်ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းတႃႇၵႂႃႇယဝ်ႉႁေႃး။

#တွၼ်ႈသွၼ်

(1) ၼႂ်းၵၢမ်ႇသၢမ်ပိူင် ဢၼ်ပဵၼ် ၵႃႇယၵၢမ်ႇ (တူဝ်လုၵ်ႉႁဵတ်း) ဝၸီႇၵၢမ်ႇ (ဢဝ်သူပ်းဝႃႈ) မၼေႃးၵၢမ်ႇ (ဢဝ်ၸႂ်ဝူၼ်ႉ) သၢမ်ပိူင်ၼႆႉ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၸၢႆးသေႃးရေႇယ လႆႈၽိတ်းမႅၼ်ႈ မၼေႃးၵၢမ်ႇ (ဢဝ်ၸႂ်ဝူၼ်ႉ) ၼၼ်ႉလႄႈ မၼ်းၸၢႆးၸင်ႇလႆႈၶၢမ်ႇၽွၼ်းၸႃႉမၼ်းၸွမ်းၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ ပေႃးၸိူင်ႉၼၼ် ၼႂ်းပိုၼ်းၵႅပ်ႈႁူဝ်ၼႆႉ မၼ်းပိူင်းၼႄဝႃႈ ၼႂ်းၵႃႈၵၢမ်ႇသၢမ်ပိူင်ၼႆႉ ၽိတ်းမႅၼ်ႈပိူင်လႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ တိုၼ်းတေလႆႈၶၢမ်ႇၽွၼ်းၸႃႉမၼ်းယူႇ ဢမ်ႇႁၢင်ႉ။

(2) ၼႂ်းလေႃးၵၼႆႉ ႁဝ်းတိုၼ်းတေလႆႈမီးဢူၺ်းၵေႃႉလီယဝ်ႉ။ လွင်ႈမီးဢူၺ်းလီၼႆႉ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၼႃႈၵၢၼ်ႁဝ်း ယဝ်ႉတူဝ်ႈလႆႈတင်းမူတ်းဢိူဝ်ႈၼႆၼၼ်ႉ ပိုၼ်းႁူဝ်ၼႆႉ ၼႄဝႆႉလၵ်းထၢၼ်မၼ်း ၼင်ႇၸႅင်ႈၸႅင်ႈလႅင်းလႅင်းယူႇယဝ်ႉ။

(3) ဢမ်ႇပႆႇႁူႉၼွၵ်ႈႁၼ်ၼႂ်း၊ ဢမ်ႇပႆႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်းလွင်ႈမၼ်းလီလီသေ ယႃႇပေၵိုင်ႉၵၢင်ႉတႅပ်းတတ်း ဝူၼ်ႉ၊ လၢတ်ႈ၊ ႁဵတ်းၽိတ်း တီႈၼိူဝ်ပိူၼ်ႈတၢင်ႇၵေႃႉလႃးလႃး။ သင်ၽိတ်းၺႃး ၸဝ်ႈၽူႈၵူၼ်းလီ ၽူႈမီးသိၼ် မီးထမ်းၶဝ်ၸိုင် ၸၢင်ႈထိုင်လႆႈတုၵ်ႉၶ မိူၼ်ၼင်ႇၼႂ်းပိုၼ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

(4) ဢိင်ဢဝ်ပိုၼ်းၸဝ်ႈရႁၢၼ်းတႃႇ သေႃးရေႇယ ၼႆႉသေလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်တေဢမ်ႇလႆႈပဵၼ်ဝူတ်ႈ ပဵၼ်တၢမ်ႇ တီႈၵၼ်ၼၼ်ႉ လုၵ်ႈလၢင်း လႄႈ ပေႃႈမႄႈ၊ တပေး လႄႈ သႃႇရႃႇ၊ လုၵ်ႈႁဵၼ်း လႄႈ မေႃသွၼ်၊ လုၵ်ႈၼွင်ႉ လႄႈ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ၶဝ် ၸင်ႇပေႃးလႆႈၶုပ်ႉၵွမ်းၼွမ်းဝႆႈ ၵၼ်ႇတေႃးၵၼ်မႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

Tuen Harn Tejavamsa

August 5, 2022

ၽိုၼ်ဢိင်

သောရေယျထေရ် https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%9E%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%9A%E1%80%BB%E1%80%91%E1%80%B1%E1%80%9B%E1%80%BA